Cùng lấy từ máu tự thân, cùng quay ly tâm, nhưng PRP, PRF, i-PRF và CGF lại cho ra những chế phẩm có hình dạng, tốc độ giải phóng yếu tố tăng trưởng và cách dùng rất khác nhau. Nhiều phòng khám mua máy ly tâm xong mới phát hiện máy chỉ chạy được một chế độ, trong khi bác sĩ lại muốn làm i-PRF cho vùng mắt. Bài viết này giúp bạn hiểu rõ PRP, PRF, i-PRF và CGF khác nhau thế nào, từ đó chọn đúng chế phẩm và đúng cấu hình thiết bị ngay từ đầu.
Bốn thế hệ chế phẩm tiểu cầu tự thân
Các chế phẩm tiểu cầu tự thân phát triển qua nhiều thế hệ. Mỗi thế hệ ra đời để khắc phục một hạn chế của thế hệ trước:
- PRP (thế hệ 1): huyết tương giàu tiểu cầu, dùng chất chống đông. Nền tảng khái niệm này được Marx và cộng sự hệ thống hóa vào cuối thập niên 1990. Bạn có thể đọc lại phần cơ bản trong bài PRP là gì.
- PRF (thế hệ 2): fibrin giàu tiểu cầu, do Choukroun phát triển tại Pháp năm 2001. PRF bỏ chất chống đông, để máu tự đông thành mạng fibrin giữ tiểu cầu và bạch cầu bên trong.
- i-PRF: PRF dạng tiêm, được Miron và cộng sự mô tả năm 2017 (Clinical Oral Investigations). i-PRF quay ở lực thấp, thời gian ngắn để thu phần huyết tương còn lỏng trước khi đông.
- CGF: yếu tố tăng trưởng cô đặc, do Sacco phát triển, dùng chương trình quay đổi tốc độ liên tục để tạo khối fibrin đặc hơn.
Bảng so sánh PRP, PRF, i-PRF và CGF
| Tiêu chí | PRP | PRF | i-PRF | CGF |
|---|---|---|---|---|
| Chất chống đông | Có (thường gốc citrate) | Không | Không | Không |
| Ống lấy máu | Ống chống đông, có thể có gel tách | Ống thủy tinh hoặc ống có bề mặt kích hoạt đông | Ống nhựa, ít kích hoạt đông | Ống chuyên dụng không chống đông |
| Chương trình quay | 1 hoặc 2 lần | 1 lần, lực trung bình | 1 lần, lực thấp, thời gian ngắn | Đổi tốc độ liên tục |
| Dạng chế phẩm | Lỏng | Gel, màng fibrin | Lỏng, đông lại sau vài phút | Gel đặc |
| Giải phóng yếu tố tăng trưởng | Nhanh, tập trung | Chậm, kéo dài | Chậm hơn PRP | Chậm, kéo dài |
| Thời gian thao tác | Linh hoạt hơn nhờ chống đông | Phải quay ngay sau lấy máu | Phải quay và tiêm rất nhanh | Phải quay ngay sau lấy máu |
| Ứng dụng thẩm mỹ chính | Trẻ hóa, tóc, sẹo, phục hồi sau laser | Ít dùng trong thẩm mỹ da | Trẻ hóa, vùng mắt | Chủ yếu nha khoa, phẫu thuật |
PRP: linh hoạt và phổ biến nhất trong thẩm mỹ
PRP được dùng nhiều nhất trong da liễu thẩm mỹ vì 3 lý do. Thứ nhất, chế phẩm ở dạng lỏng nên dễ tiêm, dễ thoa và dễ kết hợp với lăn kim, laser, RF vi kim. Thứ hai, chất chống đông cho phép bác sĩ có thời gian thao tác thoải mái hơn. Thứ ba, quy trình PRP đã được nghiên cứu nhiều, có nhiều phác đồ để tham khảo.
Hạn chế của PRP là yếu tố tăng trưởng giải phóng nhanh, tác dụng tập trung trong thời gian ngắn. Ngoài ra, chất lượng PRP phụ thuộc lớn vào lực ly tâm và kỹ thuật hút, nên cần quy trình chuẩn. Phần này được hướng dẫn chi tiết trong bài quy trình tách PRP chuẩn.
L-PRP và P-PRP: có giữ bạch cầu hay không?
Ngay trong nhóm PRP cũng có nhiều biến thể. Cách phân loại hay gặp dựa trên lượng bạch cầu trong chế phẩm:
| Loại | Đặc điểm | Cách thu |
|---|---|---|
| P-PRP (pure PRP, nghèo bạch cầu) | Ít bạch cầu, ít gây phản ứng viêm | Hút phần huyết tương phía trên, tránh lớp buffy coat |
| L-PRP (giàu bạch cầu) | Có thêm bạch cầu, nồng độ tiểu cầu thường cao hơn | Hút kèm lớp buffy coat |
Trong thẩm mỹ da, nhiều bác sĩ ưu tiên PRP ít bạch cầu và không lẫn hồng cầu để hạn chế đỏ, sưng sau tiêm. Lựa chọn cụ thể vẫn tùy quan điểm chuyên môn và chỉ định.
PRF và i-PRF: bỏ chất chống đông, giải phóng chậm hơn
PRF ra đời với ý tưởng “để máu tự làm việc”. Không có chất chống đông, máu đông lại trong quá trình quay, tạo mạng fibrin giữ tiểu cầu, bạch cầu và yếu tố tăng trưởng. Nhờ mạng fibrin này, yếu tố tăng trưởng được giải phóng chậm và kéo dài hơn PRP.
PRF dạng màng phù hợp với phẫu thuật, nha khoa. Trong thẩm mỹ da, dạng được quan tâm hơn là i-PRF. Theo mô tả của Miron và cộng sự (2017), i-PRF được tạo bằng cách quay ở lực rất thấp (khoảng 60 ×g) trong khoảng 3 phút, rồi hút phần huyết tương vàng phía trên khi nó còn lỏng. Bác sĩ phải tiêm nhanh vì i-PRF sẽ tự đông lại sau vài phút.
Điểm mấu chốt về thiết bị: để làm được i-PRF, máy ly tâm phải cài đặt được lực thấp và thời gian ngắn một cách chính xác, và quay được ngay sau khi lấy máu. Không phải máy ly tâm nào cũng làm tốt việc này.
Lưu ý vận hành khi làm i-PRF
- Chuẩn bị sẵn máy, chương trình và vị trí ống trước khi lấy máu, vì máu bắt đầu đông ngay khi vào ống không chống đông.
- Lấy máu và đưa vào máy trong khoảng thời gian ngắn nhất có thể.
- Hút i-PRF ngay khi máy dừng và tiêm liền, không để chờ.
- Không dùng ống thủy tinh cho i-PRF nếu quy trình yêu cầu ống nhựa, vì bề mặt thủy tinh thúc đẩy đông máu nhanh hơn.
CGF: chế phẩm đặc, ít dùng trong thẩm mỹ da
CGF dùng chương trình quay tăng giảm tốc độ liên tục. Kết quả là một khối fibrin đặc, giàu yếu tố tăng trưởng. CGF chủ yếu dùng trong nha khoa, cấy ghép và phẫu thuật tái tạo. Trong thẩm mỹ da, CGF ít phổ biến hơn PRP và i-PRF. Muốn làm CGF, phòng khám cần máy ly tâm có chương trình CGF chuyên dụng.
Phòng khám da liễu nên chọn chế phẩm nào?
Không có chế phẩm “tốt nhất cho mọi trường hợp”. Lựa chọn phụ thuộc vào chỉ định và quy trình của bác sĩ:
| Nhu cầu của phòng khám | Chế phẩm phù hợp | Yêu cầu với máy ly tâm |
|---|---|---|
| Trẻ hóa da, kết hợp lăn kim, laser | PRP | Chương trình PRP, cài đặt được lực ×g |
| Điều trị rụng tóc | PRP | Đủ số ống cho 2 đến 4 ống mỗi ca |
| Vùng mắt, muốn giải phóng chậm | i-PRF | Cài được lực thấp, thời gian ngắn chính xác |
| Phòng khám có cả nha khoa, phẫu thuật | PRF, CGF | Máy đa chương trình PRP/PRF/CGF |
Với đa số phòng khám da liễu mới triển khai, bắt đầu với PRP là hợp lý vì dễ chuẩn hóa và có nhiều tài liệu. Khi đội ngũ đã quen, có thể mở rộng sang i-PRF. Khi đó, nên chọn máy ly tâm PRP chính hãng có chương trình rõ ràng, hiển thị lực theo ×g, kèm CO/CQ và giấy phép lưu hành.
Ví dụ minh họa: lộ trình mở rộng dịch vụ
Một phòng khám da liễu mới mở có thể đi theo lộ trình 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu chỉ làm PRP cho trẻ hóa da và hỗ trợ sau laser, để đội ngũ quen với quy trình lấy máu, quay và hút. Khi đã ổn định và có đủ dữ liệu ghi chép, phòng khám mở thêm PRP da đầu cho khách rụng tóc, lúc này cần máy đủ khoang để quay 4 ống cùng lúc. Giai đoạn sau mới thêm i-PRF cho vùng mắt, với điều kiện máy cài được lực thấp chính xác và đội ngũ thao tác nhanh. Đi từng bước như vậy giúp giảm sai sót và tận dụng tốt một chiếc máy ly tâm đa chương trình.
Lưu ý về ống lấy máu cho từng chế phẩm
Ống là phần dễ bị xem nhẹ nhưng quyết định chế phẩm thu được. Ống PRP cần chất chống đông phù hợp với tiểu cầu. Ống PRF, i-PRF lại không được có chất chống đông. Dùng sai ống, máy tốt đến đâu cũng không cho ra đúng chế phẩm. Hướng dẫn chọn ống, gel tách và chất chống đông có trong bài ống PRP chuyên dụng.
Checklist cấu hình máy ly tâm theo chế phẩm
| Tính năng | Chỉ làm PRP | PRP + i-PRF | PRP + PRF + CGF |
|---|---|---|---|
| Cài lực theo ×g | Nên có | Bắt buộc | Bắt buộc |
| Mức lực thấp chính xác | Không bắt buộc | Bắt buộc | Bắt buộc |
| Chương trình đổi tốc độ | Không cần | Không cần | Bắt buộc (cho CGF) |
| Adapter cho nhiều loại ống | Theo ống PRP | Ống PRP và ống nhựa i-PRF | Nhiều loại ống |
| Cảm biến mất cân bằng, khóa nắp | Bắt buộc | Bắt buộc | Bắt buộc |
Câu hỏi thường gặp
i-PRF có tốt hơn PRP không?
Không thể kết luận chung. i-PRF giải phóng yếu tố tăng trưởng chậm hơn, còn PRP linh hoạt và dễ chuẩn hóa hơn. Lựa chọn tùy chỉ định và kinh nghiệm của bác sĩ.
Một máy ly tâm có làm được cả PRP và i-PRF không?
Được, nếu máy cài đặt được nhiều mức lực và thời gian, đặc biệt là mức lực thấp cho i-PRF. Cần kiểm tra thông số trước khi mua.
Có thể dùng ống PRP để làm PRF không?
Không. Ống PRP có chất chống đông nên máu không đông, không tạo được mạng fibrin. PRF và i-PRF cần ống không chống đông.
PRF có cần kích hoạt bằng calci như PRP không?
Không. PRF tự đông nhờ không có chất chống đông. Một số quy trình PRP mới dùng chất hoạt hóa, tùy chỉ định của bác sĩ.
Kết luận
PRP, PRF, i-PRF và CGF khác nhau ở chất chống đông, chương trình quay và dạng chế phẩm. PRP phổ biến nhất trong thẩm mỹ nhờ linh hoạt; i-PRF phù hợp khi cần giải phóng chậm; PRF và CGF thiên về nha khoa, phẫu thuật. Xác định chế phẩm trước rồi mới chọn máy ly tâm và ống sẽ giúp phòng khám tránh đầu tư sai.
HPMED cung cấp thiết bị cho phòng khám da liễu cùng hệ máy thẩm mỹ HPMED chính hãng, bảo hành 24 tháng, hỗ trợ trả góp và chuyển giao kỹ thuật. Gọi Hotline/Zalo 0925.968.299 để được tư vấn.





